Tạp chí Việt

Blog học tập

Mô tả
Mô tả

Quan niệm chung về văn hoá và văn hóa chính trị

6.1.1. Khái niệm văn hóa Thuật ngữ văn hóa, từ khi xuất hiện trong lịch sử loài người đã trải qua những biến đổi về mặt nội hàm khái niệm. Truy tầm nguyên ủy của nó, chúng ta có thể thấy: Ở phương Đông, văn hóa bắt nguồn từ Trung Quốc với ý nghĩa là một phương thức giáo hóa con người Văn trị giáo hóa (đối ngược lại với phương thức dùng vũ lực). 

Thuật ngữ văn hóa được sử dụng sớm nhất vào năm 77-6 tr.CN Ở phương Tây, thuật ngữ Culture của người Anh, Kultur của người Đức, Kultura của người Nga đều bắt nguồn từ một từ gốc Latinh là cultus animi - nghĩa là trồng trọt tinh thần. Như vậy, buổi đầu"văn hóa có nghĩa là trồng trọt, thích ứng với tự nhiên, khai thác tự nhiên và giáo dục, đào tạo cá thể, cộng đồng để họ không còn là con vật tự nhiên và họ có những phẩm chất tốt đẹp"(23) 

Trải qua sự phát triển của lịch sử nhân loại, văn hóa có lúc được người ta sử dụng để phân loại trình độ cao thấp. Các học giả phương Tây thế kỷ XIX cho rằng, có thể phân chia văn hóa thế giới từ trình độ thấp, đến trình độ cao và nền văn hóa của họ chiếm vị trí cao nhất. Bởi vì họ cho rằng, bản chất văn 23 GS.Trần Quốc Vượng. Cơ sở văn hóa Việt Nam.(tái bản lần thứ 10) NXB Giáo dục, Hà Nội 1999, tr18 59 hóa của họ là hướng về trí lực và sự vươn lên. Trong tình huống này, họ đã đồng nhất văn hóa với văn minh(civiliztion). Đến thế kỷ XX, người ta quan niệm văn hóa không phải là sự cao thấp. 

Vì xét cho cùng, nếu chi so sánh trí lực của các dân tộc mà nói tới văn hóa cao thấp là không chính xác, văn hóa còn tiềm ẩn các giá trị phi trí lực, các giá trị vật chất tinh thần khác rất có giá trị. Vì vậy, văn hóa lúc này chỉ là sự khác biệt giữa các dân tộc chứ không phải là sự cao thấp. Ngày nay, bàn về văn hóa, có tới cả trăm ngàn các định nghĩa về văn hóa. Theo Unesco "văn hóa hôm nay có thể coi là tổng thể những nét riêng biệt tinh thần và vật chất, trí tuệ và cảm xúc quyết định tính cách của một xã hội hay của một nhóm người trong xã hội. 

Văn hóa bao gồm nghệ thuật và văn chương, những lối sống, những quyền cơ bản của con người, những hệ thống các giá trị, những tập tục và những tín ngưỡng: Văn hóa đem lại cho con người khả năng suy xét về bản thân.Chính văn hóa làm cho chúng ta trở thành những sinh vật đặc biệt nhân bản, có lí tính, có óc phê phán và dấn thân một cách đạo lý. Chính nhờ văn hóa mà con người tự thể hiện, tự ý thức được bản thân, tự biết mình là một phương án chưa hoàn thành đặt ra để xem xét những thành tựu của bản thân, tìm tòi không biết mệt những ý nghĩa mới mẻ và sáng tạo nên những công trình vượt trội lên bản thân”( 24) Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã từng nói "Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về mặt ăn, ở và các phương thức sử dụng. Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa" 25 

Một cách chung nhất "Văn hóa là toàn bộ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra hoặc tác động vào nhằm phục vụ mục đích cuộc sống con người". Văn hóa thấm sâu và hiện hữu trong tất cả các mặt của đời sống xã hội, hình thành những giá trị đa dạng và phong phú: văn hóa gia đình, văn hóa doanh nghiệp, văn hóa quản lý và đạo đức kinh doanh, văn hóa công cộng, văn hóa thôn bản.... Văn hóa chính trị là một khía cạnh biểu hiện của sự đa dạng về văn hóa, đồng thời cũng là một dạng thức chuyên biệt của các nghiên cứu của văn hóa học. 

6.1.2. Khái niệm văn hóa chính trị 
Văn hoá chính trị là đối tượng nghiên cứu của một khoa học liên ngành là văn hoá học và chính trị học. Về nội hàm khái 24 Trích theo GS. Trần Quốc Vượng. Sđd, tr24 25 Hồ Chí Minh. Toàn tập, in lần 2. Nxb Chính trị quốc gia. Hà Nội, 1995. tập 3 tr413 60 niệm văn hoá chính trị, có thể xem xét dưới các giác độ sau đây: Văn hoá chính trị với tư cách là hệ thống các giá trị, chuẩn mực gắn liền với một nền chính trị xác định: Từ góc độ này, có thể phân loại các hình thức văn hóa chính trị gắn liền với các chế độ chính trị khác nhau trong lịch sử. Văn hoá chính trị với tư cách là những giá trị, chuẩn mực gắn với mỗi cá nhân, mỗi chủ thể chính trị.

 Ở phương diện này, văn hoá chính trị gắn liền với văn hoá lãnh đạo, văn hoá quản lý của các chủ thể nằm trong hệ thống chính trị. Văn hoá chính trị cũng có thể được coi là hệ thống những thiết chế ngầm định, bất thành văn nhưng có tác dụng điều chỉnh hành vi của các các nhân trong môi trường chính trị - xã hội mà nó tồn tại. Văn hóa chính trị là một bộ phận, một phương diện của văn hóa trong xã hội có giai cấp. Nó biểu hiện khả năng, năng lực của con người trong việc giác ngộ lợi ích giai cấp, lợi ích dân tộc trong việc tổ chức, hoàn thiện, hệ thống tổ chức quyền lực, nhằm hiện thực hóa lợi ích giai cấp hay lợi ích nhân dân phù hợp với mục tiêu chính trị và sự tiến bộ xã hội. 

Văn hóa chính trị còn biểu hiện khả năng, mức độ điều chỉnh những quan hệ chính trị, phù hợp với truyền thống và những chuẩn mực giá trị xã hội do đời sống cộng đồng con người đặt ra. Văn hóa chính trị phản ánh trình độ tự do, dân chủ, công bằng, văn minh vì sự tiến bộ của xã hội. 

Từ những tiếp cận nêu trên, có thể khái quát "Văn hóa chính trị là một lĩnh vực, một biểu hiện đặc biệt của văn hóa của loài người trong xã hội có giai cấp, văn hóa chính trị được hiểu là trình độ phát triển của con người thể hiện ở trình độ hiểu biết về chính trị, trình độ tổ chức hệ thống tổ chức quyền lực theo một chuẩn giá trị xã hội nhất định nhằm điều hòa các quan hệ lợi ích giữa các giai cấp và bảo vệ lợi ích của giai cấp cầm quyền, phù hợp với xu thế phát triển và tiến bộ xã hội"