29 May 2016

Kết cấu của chính trị

Dưới góc độ tiếp cận của lý thuyết hệ thống, chính trị là một tổng thể được hợp thành bởi các yếu tố (bộ phận) khác nhau có quan hệ chặt chẽ với nhau. Từ đó hình thành kết cấu chính trị. Kết cấu chính trị là khái niệm chỉ các yếu tố cấu thành một nền chính trị và mối quan hệ giữa các yếu tố cấu thành đó. Các yếu tố cấu thành một nền chính trị bao gồm: 1- Hệ tư tưởng chính trị; 2- Thể chế chính trị; 3- Hệ thống chính trị. Dưới đây sẽ làm rõ các yếu tố cấu thành này cùng mối quan hệ giữa chúng

1.3.1. Hệ tư tưởng chính trị 
 Một cách khái quát, hệ tư tưởng chính trị là toàn bộ những học thuyết, tư tưởng, quan điểm, của một giai cấp về: giành và giữ quyền lực nhà nước; xác định chế độ chính trị; hình thức tổ chức nhà nước; và quan hệ với các giai cấp, tầng lớp khác. Bất cứ một giai cấp, một tầng lớp nào cũng cần và phải xây dựng cho mình một tư tưởng, một học thuyết làm nền tảng để xây dựng chế độ chính trị và cơ chế thực thi quyền lực chính trị. Hệ tư tưởng chính trị quyến định lập trường tư tưởng và bản lĩnh chính trị của một giai cấp; giải thích các phương thức giành và giữ quyền lực chính trị, xác lập và điều chỉnh các vấn đề xã hội, khẳng định mục tiêu và đường hướng xây dựng xã hội. 

Hệ tư tưởng chính trị có vai trò vô cùng quan trọng, thể hiện ở những điểm sau: 

Thứ nhất, Hệ tư tưởng chính trị là kim chỉ nam soi đường cho quá trình đấu tranh của một giai cấp. Chỉ có hệ tư tưởng chính trị mới chứa đựng những mục tiêu và phương pháp để một giai cấp tiến lên giành chính quyền. 

Thứ hai, Hệ tư tưởng chính trị xác định mối quan hệ giữa giai cấp này với giai cấp khác Thứ ba, Hệ tư tưởng chính trị mô tả chế độ chính trị, xác định hình thức và bản chất Nhà nước, các cơ chế phân chia quyền lực chính trị. 

Thứ tư, Hệ tư tưởng chính trị xác định mục tiêu, nội dung và phương thức lãnh đạo, quản lý xã hội. Khẳng định tầm quan trọng của hệ tư tưởng chính trị Lênin viết: "Không có một lập trường chính trị đúng thì một 10 giai cấp nhất định nào đó, không thể giữ vững được sự thống trị của mình, và do đó, cũng không thể hoàn thành được nhiệm vụ của mình trong lĩnh vực sản xuất" (2) . Điểm một số hệ tư tưởng chính trị trong lịch sử: Hệ tư tưởng Phong kiến: Nho gia, Pháp gia, Lý luận chính trị của Platon, Aristot… Hệ tư tưởng Tư Bản chủ nghĩa: Người được mệnh danh là "lãnh tụ tinh thần của giai cấp tư sản là Jean Jacques Rousseau. Kế đó, học thuyết về Tam quyền phân lập của Mongtesqkiơ, Khế ước xã hội của Rutxô… Hệ tư tưởng Cộng sản chủ nghĩa: Học thuyết Mác Lê – Lê Nin và tư tưởng của lãnh tụ các dân tộc. 

Trong quan hệ với thể chế chính trị, hệ tư tưởng chính trị là mục đích, là nội dung của thể chế đó. Hệ tư tưởng chính trị nào thì xác định thể chế chính trị đó; trong quan hệ với hệ thống chính trị, hệ tư tưởng chính trị là là “hạt nhân tinh thần”, là phần “linh hồn” của hệ thống đó. 

1.3.2. Thể chế chính trị Thể chế chính trị 
 (Political Institute) là những quy định, quy chế, chuẩn mực, quy phạm, nguyên tắc, luật lệ...nhằm điều chỉnh và xác lập các quan hệ chính trị. Mặt khác là những dạng thức cấu trúc tổ chức, các bộ phận 2 trích theo Từ điển bách khoa toàn thư tại địa chỉ “http://www..... chức năng cấu thành của một chủ thể chính trị hay hệ thống chính trị. 

Như vậy, thể chế chính trị tồn tại dưới hai dạng thức: Thứ nhất, là các quy định, quy chế, quy phạm. Những điều này tồn tại trong các tuyên ngôn về Cương Lĩnh chính trị, điều lệ của một Đảng cầm quyền, những chỉ thị, Nghị quyết của Đảng đó. Đồng thời cũng là các quy định Pháp luật mang tính thành văn hoặc bất thành văn của một quốc gia do giai cấp thống trị ban hành và cưỡng chế thực hiện trên phạm vi toàn lãnh thổ quốc gia đó. Các quy phạm pháp luật này là tồn tại chủ yếu của thể chế chính trị dưới dạng này và chứa trong các Hiến pháp, pháp luật....của quốc gia. Thứ hai, là các hình thức cấu trúc tổ chức: Điều này hàm chỉ các tổ chức là thực thể cấu thành hệ thống chính trị có chức năng thực thi quyền lực chính trị. 

Các thực thể này sẽ được nói đến cụ thể ở mục dưới đây về hệ thống chính trị. Thể chế chính trị là hình thức biểu hiện của hệ tư tưởng chính trị, là "con đẻ" của hệ tư tưởng chính trị. Hệ thống chính trị là một bộ phận cấu thành của thể chế chính trị. 

1.3.3. Hệ thống chính trị 
Trên nền tảng một chế độ chính trị, hệ thống chính trị được thành lập. Hệ thống chính trị là một chỉnh thể các thiết chế quyền lực chính trị, được xã hội thừa nhận bao gồm các tổ chức chính 11 trị như Đảng phái, Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội có mối quan hệ mang tính pháp quy với nhau cùng liên kết nhằm thực hiện mục tiêu chính trị phù hợp với lợi ích của giai cấp thống trị. Như vậy, cấu thành hệ thống chính trị bao gồm các thực thể - Đảng chính trị - Nhà nước - Các tổ chức đại diện cho các lực lượng khác nhau trong xã hội. 

Mỗi thực thể nêu trên lại có những chức năng riêng và đồng thời có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Sự liên kết đó tạo thành một cơ chế hoạt động nhịp nhàng, giúp cho giai cấp thống trị đạt được mục tiêu chính trị của mình. Do đó, hệ thống chính trị chính là công cụ, là phương tiện và là phương thức tổ chức thực tiễn quyền lực chính trị của giai cấp thống trị. Những vấn đề về Hệ thống chính trị sẽ được xem xét một cách cụ thể tại chương IV.

Điểm 4.6/5 dựa vào 87 đánh giá
  • Bếp Phượng : Giảm giá cho thành viên Click xem
  • Hồng Phượng Store : Giảm giá các mặt hàng cho gia đình Click xem
  • GoodStore.vn : Tinh bột nghệ đang khuyến mãi giá gốc Chi tiết

Bài viết liên quan