Nơi an nghỉ của hàng vạn đồng bào chết trong nạn đói 1944-1945

Sau một hồi vòng vèo qua hàng loạt ngóc ngách trên đường Kim Ngưu dẫn đến Khu tưởng niệm của 2 triệu đồng bào bị chết vì oanh tạc và nạn đói năm 1944 - 1945 ở phường Vĩnh Tuy (quận Hai Bà Trưng, Hà Nội) khiến ai một lần đến cũng không khỏi xót xa, chạnh lòng.
Ấn tượng đầu tiên của khu tưởng niệm là tấm bia đá lớn, khắc bài văn truy điệu “Đồng bào chết đói năm 1945”, của GS Vũ Khiêu:
                                            “Một cơn gió bụi vừa tan
                                              Hai triệu sinh linh đã mất
                                              Khí oan tối cả mây trời
                                              Thây lạnh phơi đầy cỏ đất…”.

Nạn đói năm 1945 đã được viết nhiều qua sách vở và các tư liệu lịch sử, nhưng vào Khu tưởng niệm, chứng kiến ngôi mộ khổng lồ được chôn chung cho hàng vạn sinh linh mới thấy sự ám ảnh đền cùng cực. Khu tưởng niệm trước đây là nghĩa trang Hợp Thiện, từ năm 1951 người dân Hà Nội đã tự bảo nhau quy tập hài cốt của những người bị chết đói năm 1945 đưa về đây chôn cất, dựng chung một tấm bia lớn. Khi dân cư đông đúc, cơn sốt đất bùng phát khiến bãi tha ma với ngôi mộ chôn hàng vạn đồng bào ngày nào bị co hẹp lại chỉ còn 158m2, nằm lọt thỏm giữa những ngôi nhà cao tầng …

                                     

Đã hơn nửa thế kỷ đi qua, cuộc sống đã thay đổi nhiều, nhưng khi nhìn lên những hình ảnh được treo trong ngôi nhà nhỏ của Khu tưởng niệm mới thấy sự xót xa, ám ảnh. với hàng chục bức ảnh của nghệ sĩ nhiếp ảnh Võ An Ninh để lại là cảnh những đứa trẻ nhỏ gầy trơ xương ngồi với vài ông già đang ngấp nghé giữa sự sống và cái chết; là cảnh người dân đang đào những hố rộng chôn người tập thể; là hình ảnh của người kéo chiếc xe ngổn ngang xác chết, hay những núi xương trắng xóa đến rợn người...

Năm 2001, 3 sinh viên của Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội đã thực hiện đề tài “Cải tạo không gian tưởng niệm đồng bào chết vì nạn đói năm 1944 -1945”. Sau đó, vào tháng 9/2003, TP Hà Nội quyết định đầu tư cải tạo, xây dựng lại khu vực này, đến 12/12/2006 thì tổ chức gắn biển thành di tích cách mạng. Trong đó, “bể xương” chứa hàng vạn hài cốt của đồng bào nằm ở chính giữa.

 Từ những năm đầu của thập niên 90, “bể xương” vẫn còn nằm lộ thiên nên rất ít người ghé qua vì sợ. Sau này được xây dựng thành bể kiên cố, chỉ bớt lại một lỗ thông âm - dương một lỗ thông rất nhỏ ở góc khuất.

Đây là nơi đã ghi dấu tích một thời khó khăn, vất vả của đồng bào ta, là chứng tích ghi lại tội ác tày trời của thực dân Pháp và phát xít Nhật của thế kỷ trước. Nhưng qua đó để thấy rằng, bằng sức mạnh của dân tộc, chúng ta đã vượt qua được tất cả để dành chiến thắng lịch sử Cách mạng tháng Tám năm 1945.

những núi xương trắng đến rợn người
 Khu tưởng niệm cũng như ngôi mộ là một không gian yên lặng, tĩnh mịch, bước vào đây dường như có thể rũ bỏ được cái không khí ồn ào, cuộc sống xô bồ của phố thị tấp nập. Những hình ảnh chân thực có thể ám ảnh người thăm mộ nhưng không làm họ cảm thấy u ám hay ghê sợ.

Trông nom Khu tưởng niệm cũng là bể mộ lớn nhất Việt Nam này, ông Tuyến đã đón biết bao đoàn khách đến viếng thăm khu mộ nhưng ấn tượng nhất là những vị đến từ đất nước Nhật Bản. Họ đến đây vì từng nghe về tội ác do chính cha ông họ gây ra, có người đến vì tò mò, thậm chí có người còn trực tiếp tham chiến tại Việt Nam. Và dù họ là ai, đến với đây bằng tâm tính thế nào thì mọi người cũng đều cúi đầu trước vong linh những người đã khuất.

Nỗi trăn trở lớn nhất của người trông coi khu mộ là mong muốn làm sao cho các bạn trẻ, những người là trụ cột tương lai của đất nước sẽ đến đây nhiều hơn,để hiểu và biết về những việc này, và nhắc nhở họ không được quên đi nguồn cội, về cái giá của sự độc lập để họ biết và giữ ghìn.

                                                                                                                (Gia đình và Xã hội).

Author: Triết học+

Mô tả ở đây

YOU MAY LIKE:


hghghghghghghghghgh
-->